Marine Cargo กับ Marine Liability ต่างกันอย่างไร — ธุรกิจไหนต้องใช้อะไร

Marine Cargo กับ Marine Liability ต่างกันอย่างไร — ธุรกิจไหนต้องใช้อะไร

ธุรกิจนำเข้าส่งออกในประเทศไทยเติบโตอย่างต่อเนื่อง จากข้อมูลกรมศุลกากรปี 2568 มูลค่าการค้าระหว่างประเทศของไทยเกิน 500,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ธุรกิจจำนวนไม่น้อยยังสับสนว่า Marine Cargo Insurance กับ Marine Liability Insurance ต่างกันอย่างไร และธุรกิจของตนควรมีกรมธรรม์ประเภทไหน

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือคิดว่ามีกรมธรรม์ประกันภัยทางทะเลใดกรมธรรม์หนึ่งก็คุ้มครองครบทุกกรณี ความจริงคือทั้งสองประเภทคุ้มครองคนละด้าน และธุรกิจหลายประเภทอาจต้องมีทั้งคู่

Marine Cargo Insurance คุ้มครองอะไร

Marine Cargo Insurance คือประกันภัยที่คุ้มครองสินค้าที่ขนส่งทางทะเล ทางอากาศ หรือทางบิน ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง ผู้ได้รับความคุ้มครองคือเจ้าของสินค้า ไม่ว่าจะเป็นผู้ส่งออกหรือผู้นำเข้า

ขอบเขตความคุ้มครองหลักของ Marine Cargo แบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่

Clause C (Free from Average) คุ้มครองความเสียหายจากอุบัติเหตุร้ายแรง เช่น อับปาง การชน ไฟไหม้ การระเบิด ความคุ้มครองจำกัดเฉพาะเหตุการณ์ที่ระบุในกรมธรรม์

Clause B (With Average) ขยายความคุ้มครองเพิ่มจาก Clause C ให้ครอบคลุมความเสียหายส่วนหนึ่งจากเหตุการณ์ทางธรรมชาติ เช่น แผ่นดินไหว พายุ น้ำท่วมเข้าตู้คอนเทนเนอร์

Clause A (All Risks) คุ้มครองความเสียหายทุกกรณี เว้นแต่ข้อยกเว้นที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ โดยทั่วไปครอบคลุมการสูญหาย ความเสียหาย และความชำรุดของสินค้าจากสาเหตุภายนอกเกือบทั้งหมด

ตัวอย่างเหตุการณ์ที่ Marine Cargo คุ้มครอง เช่น สินค้าชำรุดจากการจัดเก็บในตู้คอนเทนเนอร์ไม่เหมาะสม สินค้าเสียหายจากน้ำทะเลเข้าตู้ระหว่างพายุ สินค้าสูญหายจากการโกงชิ้นส่วน หรือตู้คอนเทนเนอร์ตกทะเลระหว่างขนส่ง

อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเปรียบเทียบ All Risks กับ Named Perilsสำหรับ Marine Cargo

Marine Liability Insurance คุ้มครองอะไร

Marine Liability Insurance คือประกันภัยที่คุ้มครองความรับผิดต่อบุคคลที่สามที่เกิดจากการดำเนินงานทางทะเล ผู้ได้รับความคุ้มครองคือผู้ให้บริการขนส่ง เช่น สายการเดินเรือ บริษัทขนส่ง ผู้รับขนสินค้า หรือเจ้าของเรือ

ขอบเขตความคุ้มครองหลักของ Marine Liability มีหลายด้าน

P&I (Protection & Indemnity) คุ้มครองความรับผิดต่อบุคคลที่สาม เช่น บาดเจ็บหรือเสียชีวิตของลูกเรือหรือบุคคลที่สาม ความเสียหายต่อทรัพย์สินของบุคคลที่สาม มลพิษจากน้ำมันรั่ว และค่าใช้จ่ายในการกู้ซากเรือ

Charterer's Liability คุ้มครองความรับผิดของผู้เช่าเรือ เช่น ความเสียหายต่อตัวเรือที่เช่า ความรับผิดต่อบุคคลที่สามขณะใช้เรือ และการผิดสัญญาเช่าเรือ

Carrier's Liability คุ้มครองความรับผิดของผู้ขนส่งสินค้าตามกฎหมาย มีข้อจำกัดตามพระราชบัญญัติการเดินเรือและอนุสัญญาระหว่างประเทศ เช่น Hague-Visby Rules

ตัวอย่างเหตุการณ์ที่ Marine Liability คุ้มครอง เช่น เรือชนท่าเรือทำให้ท่าเรือเสียหาย น้ำมันรั่วจากเรือทำให้สิ่งแวดล้อมเสียหาย สินค้าอันตรายรั่วไหลทำให้บุคคลที่สามบาดเจ็บ หรือลูกเรือบาดเจ็บระหว่างปฏิบัติงาน

ตารางเปรียบเทียบสองประเภท

เมื่อเปรียบเทียบกัน Marine Cargo และ Marine Liability ต่างกันในหลายมิติ

ผู้ได้รับความคุ้มครอง — Cargo คุ้มครองเจ้าของสินค้า ส่วน Liability คุ้มครองผู้ให้บริการขนส่ง

สิ่งที่ได้รับความคุ้มครอง — Cargo คุ้มครองตัวสินค้าที่ขนส่ง ส่วน Liability คุ้มครองความรับผิดต่อบุคคลที่สาม

การเกิดความรับผิด — Cargo เกิดจากความเสียหายหรือสูญหายของสินค้า ส่วน Liability เกิดจากการที่ผู้ขนส่งถูกฟ้องร้องหรือต้องรับผิดตามกฎหมาย

ฐานคำนวณค่าสินไหม — Cargo คำนวณจากมูลค่าสินค้า + ค่าขนส่ง + อัตรากำไรคาดหมาย (มักคิด 110% CIF) ส่วน Liability คำนวณจากค่าเสียหายจริงตามกฎหมายบวกค่าทนายความ

ธุรกิจไหนต้องใช้อะไร

การเลือกประเภทประกันภัยขึ้นอยู่กับบทบาทของธุรกิจในห่วงโซ่การขนส่ง

ผู้นำเข้า/ส่งออก ที่เป็นเจ้าของสินค้าต้องมี Marine Cargo Insurance เพื่อคุ้มครองสินค้าตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง ไม่ต้องมี Liability เพราะไม่ได้เป็นผู้ขนส่ง

บริษัทขนส่ง/ผู้รับขน (Freight Forwarder) ต้องมีทั้งสองประเภท Cargo เพื่อคุ้มครองสินค้าที่รับมอบ (ถ้ามีหน้าที่ดูแล) และ Liability เพื่อคุ้มครองความรับผิดที่อาจเกิดขึ้นจากการให้บริการ

สายการเดินเรือ/เจ้าของเรือ ต้องมี Marine Liability Insurance โดยเฉพาะ P&I เป็นหลัก อาจมี Cargo ด้วยหากมีสินค้าของตนเอง

โรงงานที่มี Wharf ส่วนตัว ต้องมี Liability คุ้มครองความรับผิดที่อาจเกิดขึ้นที่ท่าเรือของตน เช่น เรือชนท่า ลูกจ้างบาดเจ็บ หรือมลพิษ

ผู้ให้บริการคลังสินค้า (Warehouse/Bailee) ควรมี Bailee Liability เพื่อคุ้มครองความรับผิดต่อสินค้าที่รับเข้ามาดูแลชั่วคราว

อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับความรับผิดของผู้รับขนสินค้าที่คลังสินค้า

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

จากประสบการณ์ให้คำปรึกษาพบว่าธุรกิจทำผิดพลาดเรื่องนี้ 3 แบบซ้ำๆ

ผิดที่ 1: คิดว่าผู้ขนส่งมีประกันคุ้มครองสินค้าของตนเพียงพอ — ความจริงคือ Carrier's Liability มีขีดจำกัดความรับผิดต่ำมากตามกฎหมาย เช่น ตาม Hague-Visby Rules ค่าสินไหมต่อหน่วยไม่เกิน 666.67 SDR (ประมาณ 30,000 บาท) ต่อ package หรือ 2 SDR ต่อกิโลกรัม ซึ่งต่ำกว่ามูลค่าสินค้าจริงมาก

ผิดที่ 2: ซื้อ Cargo แต่เลือก Clause C เพราะถูกกว่า — สำหรับสินค้าที่เสี่ยงต่อความชื้น ความร้อน หรือการกระแทก เช่น อิเล็กทรอนิกส์ อาหาร เคมีภัณฑ์ Clause C ไม่คุ้มครองความเสียหายจากสาเหตุเหล่านี้ จึงต้องเลือก Clause A

ผิดที่ 3: Freight Forwarder ไม่มี Liability — หลายบริษัทคิดว่าเป็นเพียงตัวกลางจึงไม่ต้องมีประกัน แต่ในทางกฎหมายเมื่อออก House B/L บริษัทมีความรับผิดในฐานะผู้ขนส่ง

วิธีเลือกให้ถูกต้อง

การเลือกประกันภัยทางทะเลที่เหมาะสมเริ่มจากการวิเคราะห์บทบาทของธุรกิจในห่วงโซ่การขนส่ง ว่าเป็นเจ้าของสินค้าหรือผู้ให้บริการขนส่ง หรือทั้งสองอย่าง

จากนั้นให้ประเมินประเภทสินค้าที่เกี่ยวข้อง สินค้าที่มีมูลค่าสูงหรือเปราะบางต้องการ Cargo Clause A ส่วนสินค้าที่เป็นอันตรายต้องการ Liability ที่คุ้มครองความรับผิดจากการรั่วไหล

และที่สำคัญคือตรวจสอบ Incoterms ในสัญญาซื้อขาย เพราะ Incoterms กำหนดว่าใครเป็นผู้รับผิดชอบความเสี่ยงและค่าประกัน เช่น CIF ผู้ขายต้องจัดประกันให้ผู้ซื้อ ส่วน FOB ผู้ซื้อต้องจัดประกันเอง

อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับความแตกต่าง CIF กับ CFR ในเรื่องหน้าที่ประกันภัย

สรุปข้อสำคัญ

Marine Cargo Insurance คุ้มครองสินค้า Marine Liability Insurance คุ้มครองความรับผิด ทั้งสองไม่ใช่สิ่งเดียวกันและไม่สามารถทดแทนกันได้ ธุรกิจที่เป็นเจ้าของสินค้าต้องมี Cargo ธุรกิจที่เป็นผู้ขนส่งต้องมี Liability และธุรกิจที่ทำทั้งสองบทบาทต้องมีทั้งคู่

การประเมินความเสี่ยงที่ถูกต้องต้องอิงจากบทบาทจริงของธุรกิจ ประเภทสินค้า และเงื่อนไขในสัญญา ไม่ใช่แค่เลือกที่ถูกที่สุด

---

ปรึกษาฟรีเรื่อง Marine Cargo และ Marine Liability Insurance → Add LINE @siamadvicefirm