คู่มือ Marine Cargo Insurance สำหรับผู้ส่งออก: ICC A/B/C ต่างกันอย่างไร

เดือนมิถุนายน 2565 ตู้สินค้าบรรจุผลิตภัณฑ์อาหารทะเลแช่แข็งมูลค่า 8 ล้านบาทของผู้ส่งออกรายหนึ่งในสมุทรสาคร ถูกน้ำทะเลเข้าในระหว่างขนส่งจากท่าเรือแหลมฉบังไปยังท่าเรือโตเกียว ระบบทำความเย็นเสียหายบางส่วนและสินค้าบางส่วนต้องทิ้ง ผู้ส่งออกซื้อประกันไว้ในอัตรา ICC C ซึ่งไม่ครอบคลุมน้ำทะเลเข้า (Seawater Entry) เว้นแต่เกิดจากการจมของเรือทั้งลำ ผลคือได้รับเงินชดเชยศูนย์บาท

กรณีแบบนี้เกิดขึ้นบ่อยกว่าที่ผู้ส่งออกจะคาดในตลาด Marine Cargo ไทยที่มีมูลค่า 6.93 พันล้านบาท (Statista 2023) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตลาด Marine Insurance ในเอเชีย-แปซิฟิกที่คิดเป็น 28% ของตลาดโลก (Insurance Asia 2023) ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับ ICC Clauses จึงไม่ใช่แค่ความรู้ทางเทคนิค แต่คือความแตกต่างระหว่างการเคลมสำเร็จและการสูญเสียครั้งใหญ่

ICC A, B, C: ความต่างที่ผู้ส่งออกต้องรู้

ICC C: ความคุ้มครองพื้นฐาน — Named Perils เท่านั้น

ICC C ครอบคลุมเฉพาะความเสี่ยงที่ระบุไว้ชัดเจน ได้แก่ ไฟไหม้หรือระเบิด การเกยตื้นของเรือ การชนของพาหนะ การโยนสินค้าทิ้งทะเล (Jettison) และ General Average เท่านั้น ความเสียหายอื่น เช่น การขโมย น้ำเข้า หรือสินค้าแตกหักจากการจัดการ ไม่ได้รับความคุ้มครอง ICC C เหมาะสำหรับสินค้าที่มีความเสี่ยงต่ำมากและราคาถูก

ICC B: ขยายความคุ้มครองแต่ยังมีช่องว่าง

ICC B เพิ่มการครอบคลุมแผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด น้ำท่วม การตกหล่น และน้ำเข้า (Washing Overboard) แต่ยังไม่ครอบคลุมการโจรกรรมและความเสียหายต่อชิ้น (Shortage/Pilferage) ซึ่งเป็นความเสี่ยงหลักในการขนส่งสินค้าอิเล็กทรอนิกส์หรือสินค้ามีค่า

ICC A: All Risks — ครอบคลุมทุกความเสี่ยงยกเว้นที่ระบุยกเว้น

"ICC A ครอบคลุมทุก loss หรือ damage ที่เกิดขึ้นกับสินค้า ยกเว้นที่ระบุไว้ในข้อยกเว้น ซึ่งเป็นหลักการกลับด้านจาก ICC B และ C อย่างสิ้นเชิง" — Institute Cargo Clauses (Lloyd's Market Association)

ICC A เป็น clause ที่ผู้ส่งออกสินค้ามีมูลค่าสูงควรใช้ ครอบคลุมการโจรกรรม การแตกหัก การรั่วซึม น้ำเข้า และความเสียหายอื่นๆ โดยภาระพิสูจน์อยู่ที่ผู้ประกันว่าจะอ้างข้อยกเว้นใด ข้อยกเว้นหลักของ ICC A ได้แก่ ความเสียหายที่เกิดจากความเลินเล่อของผู้เอาประกัน บรรจุภัณฑ์ไม่เพียงพอ สงคราม การนัดหยุดงาน และการเน่าเสียโดยธรรมชาติ (Inherent Vice)

Port Gap: ความเสี่ยงที่ผู้ส่งออกมักมองข้าม

ภายใต้เงื่อนไข CIF (Cost, Insurance, Freight) ความรับผิดชอบของผู้ส่งออกสิ้นสุดที่ท่าเรือปลายทาง แต่กรมธรรม์ของผู้ซื้อมักเริ่มนับตั้งแต่หลังผ่านพิธีศุลกากรเรียบร้อยแล้ว ช่วงเวลาระหว่างสินค้าขึ้นฝั่งจนถึงผ่านศุลกากร ซึ่งอาจใช้เวลา 3–7 วัน คือ Port Gap ที่ไม่มีกรมธรรม์ใดคุ้มครอง ทั้งสองฝ่ายต้องตกลงกันให้ชัดเจนว่าใครรับผิดชอบช่วงเวลานี้

ต้องการคำปรึกษาเพิ่มเติม?

ปรึกษาฟรี

Open Cover กับ Single Shipment Policy: เลือกอะไรดี

สำหรับผู้ส่งออกที่มีปริมาณ Shipment สูง Open Cover Policy คือทางเลือกที่คุ้มค่ากว่า เพราะครอบคลุมทุก Shipment โดยอัตโนมัติโดยไม่ต้องแจ้งทุกครั้ง ในขณะที่ Single Shipment Policy เหมาะสำหรับการส่งออกครั้งแรกหรือสินค้าพิเศษที่ต้องการ Terms เฉพาะเจาะจง การเลือก Open Cover ยังช่วยให้ได้อัตราเบี้ยที่ดีกว่าเมื่อคำนวณต่อ Shipment เนื่องจากประกันสามารถ Price Risk ได้ดีกว่าจากปริมาณ Shipment ที่สม่ำเสมอ

Checklist ก่อนจัดทำ Marine Cargo Insurance

กำหนด Incoterms ให้ชัดเจน — เพื่อระบุว่าความเสี่ยงโอนไปยังผู้ซื้อตรงจุดไหน
เลือก ICC Clause ให้ตรงกับสินค้าและความเสี่ยง — สินค้ามีมูลค่าหรืออ่อนไหวควรใช้ ICC A
ตรวจสอบ Sum Insured รวม CIF+10% — ธรรมเนียมปฏิบัติทั่วไปเพื่อครอบคลุมค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมหากเกิดความเสียหาย
ระบุวิธีบรรจุภัณฑ์ในกรมธรรม์ — เพราะบรรจุภัณฑ์ไม่เพียงพอคือข้อยกเว้นที่ใช้ปฏิเสธการเคลมบ่อยที่สุด
แจ้งลักษณะสินค้าพิเศษ — สินค้าที่เน่าเสียได้ สินค้าอันตราย หรือสินค้าที่ต้องการควบคุมอุณหภูมิ ต้องระบุในกรมธรรม์
ตรวจสอบ Transit Clause — ให้ครอบคลุมตั้งแต่โกดังต้นทางจนถึงโกดังปลายทาง (Warehouse to Warehouse)

สรุป: เลือก ICC Clause ให้ถูกต้อง คือการลงทุนที่คุ้มค่า

ผู้ส่งออกไทยที่เติบโตในตลาด ASEAN และระดับโลกจำเป็นต้องมีความเข้าใจ Marine Cargo Insurance ที่ลึกพอที่จะเจรจากับผู้ซื้อเรื่อง Incoterms และเลือก ICC Clause ที่เหมาะสมกับสินค้าแต่ละประเภท การประหยัดเบี้ยด้วยการเลือก ICC C สำหรับสินค้ามีมูลค่าสูงเป็นความเสี่ยงที่ไม่คุ้มค่าเลย

ที่มา: Statista 2023 (ตลาด Marine ไทย 6.93 พันล้านบาท) | Insurance Asia 2023 (Asia-Pacific 28% ของตลาดโลก) | IUMI 2024 (Cargo = 55% ของตลาด Marine โลก) | Institute Cargo Clauses (Lloyd's Market Association)